Yabanci Sermaye (pdf)

EKONOMI NEDIR?

Eski Yunan'da ekonomi sözcügünün kelime anlami, bir evin mal varligini yönetme sanatiydi. O dönemde ilgi veya etki alani bir evden ibaret olan ekonomi, bugün bütün dünyayi ilgilendirmekte ve etkisi altina almaktadir. Ekonomi, sinirli kaynaklarin nasil kullanilacagini inceleyen sosyal bilim dalidir. Tarih boyu ekonomi birçok farkli sekilde tanimlanmistir. Bu tanimin da zaman içinde anlamini ve önemini yitirecegi bir gerçektir, bunun sebebi bireylerin ihtiyaçlari, üretim biçimleri ve mallari, dolayisiyla yasam biçimleri degismekte ve gelismekte, bu degisme ve gelisme de ekonominin anlamini ve islevini insanligin gelismesine paralel olarak degistirmektedir. Kendisinden önce ekonomi hakkinda birçok görüs belirtilse de, klasik ekonomi geleneg

-----------------------------------------

KIT KAYNAKLAR
Sonsuz insan ihtiyaçlarina yetecek mal ve hizmet yoktur. Bu kavrami anlatmak üzere "kit kaynaklar" kavrami kullanilir.Bir malin üretim asamasinda alternatif kullanim alanlari oldugundan bu kullanim alanlari arasinda bir tercih yapilir.
Örnegin demir otomobil yapiminda kullanilabilecegi gibi demiryolu,köprü,baraj yapiminda da kullanilabilir.Bu tercihi aile,firma,devlet gibi karar birimleri yapar. Tercih daima maksimum tatmini saglayacak sekilde yapilir.
Iste ekonomi sinirli,kit kaynaklarin(örnegimizde demir) sinirsiz insan ihtiyaçlarini (otomobil,köprü,baraj) karsilamakta kullanimini inceleyen sosyal bir bilimdir.

Temel Kavramlar

Ihtiyaç: Zorunlu olan ve zorunlu olmayan ihtiyaçlar olarak ayrilabilir
Ihtiyacin zorunlu olup olmadigi kisinin gelir ve kültür düzeyine. yasanilan zamanin gereklerine ,mekana ve aliskanliklara göre degisir.Bu açidan,kisi için faydasina bakilmaksizin,sigara ve uyusturucu maddeler de bagimlisi için ihtiyaç kapsamindadir

Fayda: Ihtiyaci giderme esastir. Bu baglamda alkol de alkolik biri için faydalidir.

Mal ve Hizmetler: Tüketim ve üretim mallari olarak ikiye ayrilabilir.Baska mallarin üretimnide kullanilan mallar üretim malaridir(örn toprak, demir.) Tüketim mallari dayanikli ve dayaniksiz tüketim mallari olarak ikiye ayrilir. Buzdolabi,elbise kullanilinin 1776'da inca tükenmeyen malar dayanikli tüketim mallari iken ekmek, seker dayaniksiz tüketim mallaridir.
Mallar serbest mallar(hava) ve ekonomik mallar(fiyati olan) olarak da ayrima tabi tutulabilir.

Üretim: Dört sekilde olur:

* Sekil degisikligi ile: Kumastan elbise yapmak bir üretimdir.

* Mekan degisikligi ile: Bir mali bol oldugu bölgeden alip kit oldugu bölgeye tasimak üretimde bulunmaktir.

* Zaman degisikligi ile: Bir mali bol oldugu dönemde saklayarak kit oldugu dönemde ihtiyaca hazir bulundurulmasi malin faydasini artirdigindan üretimdir.

* Mülkiyet degisikligi ile: Malin daha fazla ihtiyaci olana dogru sahip degistirmesi seklinde olur.

Not: Doktor, mühendis, danisman hizmetleri de üretimdir.

Üretim Faktörleri:

Emek(isgücü): Geliri ücrettir.

Tabiat (petrol, toprak, akarsu vb.): Geliri ranttir.

Sermaye (makina, techizat, alet, malzeme vb.): Geliri faizdir. Insan yapimi olan tek üretim faktörüdür. Ülkelerin gelismislik ölçümünde en önemli unsurdur

Not: Mütesebbis(girisimci), kimilerince dördüncü üretim faktörü kabul edilirken kimi ekonomistler girisimciyi emek kapsaminda görür.
-Para, finans kapitali(sermaye) sayilir ve ancak sermaye mallari satin alindiginda üretim faktörü olur.

Yatirim: Sermaye mallarindaki ve techizat stokundaki artistir. Bir fabrikadaki mallarin yenilenmesi ya da yeni makina ilavesi de yatirimdir.

Ev fabrika,hisse senedi satin almak yatirim degildir; çünkü,sermaye mallari stokunda bir artis olmamistir.yalnizca bir el degistirme söz konusudur. Yatirim yeni üretim kapasiteleri yaratabilmaktir.

Dört Ekonomik Problem: Ne üretilecek, nasil üretilecek, ne tüketilecek, kim tüketecek.

Alternatif Maliyet: Bir malin üretimini bir birim artirmak için baska bir maldan vazgeçilmesi gereken mal miktaridir. Ayni sinirli kaynaklar ile 10 birim X ya da 20 birim Y mali üretilebiliyorsa 1 birim X mali üretmenin firsat maliyeti vazgeçilen 2 birim Y malidir.

Üretim Imkanlari(production possibilities): Kaynaklar sinirli oldugundan hangi mal ve hizmetlerin hangi oran ve miktarlarda üretilecegine dair tercih yapilmalidir.Bir maldan üretilen miktar arttikça o malin diger mallar cinsinden firsat maliyeti artar; yani eldeki kaynaklar ile 10 birim X ve 20 birim Y üretilebiliyorsa üretilen X miktari 14'e çiktiginda üretilebilen Y miktari azalmali 16 gibi bir deger olmalidir. Mallarin miktarlari arasindaki tüm bu üretim kombinasyonlarinin birlestirilmesiyle üretim imkan egrisi elde edilir. Egri disindaki noktalar elde edilemez üretim kombinasyonlarini gösterir. (10 birim X, 25 birim Y gibi)
Üretim imkanlari egrisi ekonomideki üç temel kavrami gösterir: (1) Egrinin negatif egimi firsat maliyetini gösterir.egri üzerinde ilerledikçe bir maldan üretilen miktar arttikça diger mal(lar)dan üretilen miktar azalmaktadir. (2) Egrinin disindaki elde edilemez üretim kombinasyonlarini gösteren noktalar ekonomideki kit kaynaklarin göstergesidir (3) Bu kit kaynaklar üretilen mallarin miktarlari arasinda tercih yapmayi zorunlu kilar -->firsat maliyeti, kitlik(scarcity), tercih.

-------------------------------------

Kit Kaynaklar dogrultusunda yapmis oldugumuz tercihlerde, dikkat etmemiz gereken en önemli nokta; dis etkenlerden ne derece etkilendigimiz ve bu etkenlerin almis oldugumuz kararlar üzerindeki etkileridir. Tüketicinin rasyonel davranarak piyasada tercih yaptigi gibi, üretici de rasyonel davranarak kârini maximize etme gayreti içerisindedir.
"Herkesin rasyonel davrandigi piyasada dengeler kendiliginden olusur." Adam SMITH'in bu piyasa görüsü; insan faktörünün içerisinde bulundugu ortamda fazlasiyla ütopik kalmaktadir.
SMITH'in piyasa modelinin tam olarak isleyebilmesi için, Devletin tam bir hukuk devleti, toplumun hukuk kavramini yeterince benimsemesi ve toplumsal ahlakin bireye eksiksiz verilmesi gerekir.
Birey serbest Piyasa modelini (rekabete dayali piyasa) doganin en güçlü olan kazanir kanunu ile karistirmamalidir.
Piyasa Ekonomisinin kusursuz isleyebilmesi için dikkat edilmesi gereken olmazsa olmaz kurallardan biri de; Siyasi istikrar ile ekonomik istikrarin birbirinin tamamlayicisi oldugu anlayisidir. Dolayisiyla, hükümetlerin siyasi ideolojileri kutup noktalar olmamali, aksine merkezi ideolojiler olmalidir. Çünkü kutuplasmalar çatismalari dogurmaktadir. Çatismanin oldugu ülkede ekonomik istikrardan söz edilemez. Bireyin refah anlayisindan söz edilemez.
Serbest piyasa anlayisi adindan da anlasildigi gibi, sermayenin sinirlar içerisinde haps edilmeyip globalleserek büyümesidir. "Birakin yapsinlar birakin geçsinler" anlayisi yalniz sermaye ile kisitli kalmamali ve bireye de ve onun özgür iradesine de yansimalidir. Devlet; bireyden korkmamali, Bireye güvenmeli, bireyin potansiyelinden faydalanmalidir... Güven ÇETİN